fot. Anna Vander Stel / unsplash.com CC0 1.0"Na wuefiku nie było dziś siłki. Poszliśmy na bojo i była gała. I tylko z przyrki dziś gol." Tak mógłby swój dzień opisać współczesny nastolatek. Że ciężko zrozumieć, co w ogóle przeżył? Na szczęście są badacze, którzy zajmują się specyficznymi wersjami języków. Można powiedzieć, że tłumaczą je na język zrozumiały dla wszystkich. Poszukajmy więc w takiej wersji języka, związków ze sportem.

Socjoklet - słowo, które chyba nie mówi nam zbyt wiele. Pod tym pojęciem kryje się odmiana języka typowa dla danej grupy społecznej, klasy, grupy zawodowej lub subkultury. Socjoklety typowe dla współczesnej młodzieży zostały zebrane w "Słowniczku współczesnej gwary uczniowskiej" pod redakcją dr Moniki Kresy. Sięgnąłem po nowiutką jeszcze publikację w celu znalezienia słów związanych oczywiście ze sportem.

W "Słowniczku...", który powstał jako efekt seminarium pn. "Współczesna polszczyzna, czyli czy młodzież ma swój własny język?" realizowanego w ramach Uniwersytetu Dzieci, znalazło się blisko 400 haseł. Po lekturze wszystkich, jako związane ze sportem mogę wskazać sześć. Jedno hasło czerpie ze sportu, choć nie odwołuje się do sportowej rzeczywistości.

Poniżej - w kolejności alfabetycznej - wszystkie "sportowe" hasła, które znalazłem w "Słowniczku...".
Bojo ◊ boisko

Gała ◊ piłka nożna

Gimka ◊ sala gimnastyczna

Gol ◊ ocena niedostateczna

Jedz placki, będziesz wielki! ◊ do osób słabych na wf ∞ Wyrażenie nawiązuje do hasła jednej z reklam społecznych: Pij mleko, będziesz wielki!

Siłka ◊ siłownia

Wuefik ◊ wychowanie fizyczne (przedmiot szkolny)
Większość haseł - no może poza wezwaniem do jedzenia placków - wcale nie jest niezrozumiała. Nie trzeba być współczesnym nastolatkiem, żeby je zrozumieć. Sama autorka wyjaśnia to w następujący sposób (przy okazji powołując się właśnie na przykład ze świata sportu):
Nie ulega wątpliwości, że zamieszczone poniżej słownictwo nie jest wyłącznie słownictwem tajnym, częściowo jest bowiem spadkiem po poprzednich pokoleniach uczniów, którymi byli przecież rodzice współczesnej młodzieży (do tej grupy należą chociażby nazwy ocen takie, jak pała, gała, piona), częściowo jest to leksyka wspólna socjolektowi młodzieży i polszczyźnie potocznej (np. badziewie, supcio, w deche), częściowo zaś jej zrozumienie jest możliwe na podstawie kontekstu, w jakim się pojawia (np. nawet jeśli nie mówimy i nie mówiliśmy bojo na boisko, ze zdania: Idziemy na bojo pograć w piłę wywnioskujemy znaczenie tego rzeczownika).[pogrubienie - TJ]
Z jednej strony widoczne jest, że dla współczesnej młodzieży sport nie jest bardzo ważnym aspektem życia. Do sportu odnosi się zaledwie kilka spośród kilkuset wyrażeń. I w dodatku raczej nie są nowatorskie. Innowacyjne słownictwo zdominowane są przez nowoczesne technologie. Ale z drugiej strony nie sposób nie zauważyć, że sformułowania dotyczące sportu to zdrobnienia. Może to lekka nadinterpretacja, ale wuefik i gimka w pewnym sensie wyrażają pozytywne emocje. A to też ważne, że młodzież ma takie nastawienie do sportu.


Zdjęcie we wpisie: fot. Anna Vander Stel / unsplash.com CC0 1.0



Print Friendly and PDF

Tomasz Janus

Sportowy fanatyk, który łączy pasję kibicowania i uprawiania nauki. Nieustannie poszukuje odpowiedzi na pytanie jak działa świat sportu, nauki, kibiców i biznesu. Więcej
    Blogger Comment
    Facebook Comment