Podejmowanie prób aktywności fizycznej, na brudnej podłodze korytarza w szkole podstawowej. Z tym kojarzy mi się gimnastyka, gdy wspomnieniami wracam do lekcji wychowania fizycznego w klasach 1-3.  Ale gimnastyka wcale nie musi wywoływać przykrych wspomnień.

Jednak to właśnie o wspomnieniach związanych z gimnastyką będzie dziś mowa. Wszystko za sprawą Biblioteki Narodowej, która w serwisie Polona.pl przygotowała kolekcję poradników gimnastycznych z przełomu XIX i XX w. Zobaczmy więc, jak wyglądała gimnastyka na ziemiach polskich zanim upowszechnił się sport zawodowy. 

fot. Maria Germanówna "Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej : podręcznik dla nauczyciela. Cz. 2, Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku" 1928
fot. Maria Germanówna "Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej : podręcznik dla nauczyciela. Cz. 2, Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku" 1928

W wydanym w 1874 r. Przewodniku do gimnastyki higijenicznej zastosowany głównie do użytku domowego jego autor Stanisław Majewski wyjaśniał, dlaczego należy zajmować się gimnastyką i w jakim celu w ogóle tworzy poradnik:

Moim zadaniem jest obecnie, zanim napiszę obszerne dzieło o Gimnastyce, ułożyć kurs ćwiczeń gimnastyki higijenicznej, mającej na celu stopniowe rozwijanie sił, a tym samym zabezpieczającej młodociany wiek od następstw chorób, które się bardzo często z wątłej budowy i słabości organizmu wywiązują.

Majewski wyjaśnia również dlaczego gimnastyka jest tak ważna dla młodego człowieka.

Jeśli się mówi o zaprowadzeniu nauki ćwiczeń fizycznych (cielesnych) można to tylko rozumieć o gimnastyce mającej na celu wyrobienie zdolności fizycznych młodzieży otyłe, aby ciało ich stało się użyteczną podporą ducha i zyskało siłę, zręczność, wytrwałość, zdrowie, dla każdego człowieka we wszystkich okolicznościach życia niezbędnie potrzebne.

fot. Maria Germanówna "Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej : podręcznik dla nauczyciela. Cz. 2, Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku" 1928
fot. Maria Germanówna "Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej : podręcznik dla nauczyciela. Cz. 2, Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku" 1928

Gimnastyka to również i dziś głównie domena dzieci. Tak było już niemal wiek temu, co potwierdza książką Marii Germanówny pt. Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej. Podręcznik dla nauczycieli. Część druga. Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku z 1928 r. Przedstawione w nim ćwiczenia adresowane są do dzieci i młodzieży w wieku 7-14 lat. Warto zwrócić uwagę, że szkolnictwo cierpiało wówczas na niedobór miejsc do ćwiczenia. Jak wyjaśnia autorka:

Wiele szkół naszych nie posiada jeszcze sal gim nastycznych, w skutek czego ćwiczenia wykonywane zimą w izbie szkolnej są z konieczności monotonne. Dlatego podaję kilka gier, które można także i w klasie przeprowadzić i tym sposobem urozmaicić szczupły zapas ćwiczeń.

Same ćwiczenie gimnastyczne Germanówna dzieli na następujące działy:
  • Gry i zabawy ze śpiewkami
  • Gry bieżne
  • Gry skoczne
  • Gry z mocowaniem
  • Gry piłką małą i duża
  • Gry, które można prowadzić w izbie szkolnej.
Przewodniku do gimnastyki higijenicznej zastosowany głównie do użytku domowego, Stanisław Majewski, 1874 r.
Przewodniku do gimnastyki higijenicznej zastosowany głównie do użytku domowego, Stanisław Majewski, 1874 r.

Proponowanych gier jest ponad setka i można przypuszczać, że nauczyciel w XX-leciu międzywojennym mógł znaleźć taką, która nudną lekcję gimnastyki potrafiła zmienić w interesujące zmagania. Mimo tego zdecydowanie bardziej wolę prawdziwą rywalizację sportowa, a nie gimnastykę.


Zdjęcie tytułowe: domena publiczna, źródło: Biblioteka Narodowa
Zdjęcia w tekście: Maria Germanówna "Ćwiczenia cielesne w szkole powszechnej : podręcznik dla nauczyciela. Cz. 2, Gry, zabawy oraz ćwiczenia na boisku", Stanisław Majewski "Przewodniku do gimnastyki higijenicznej zastosowany głównie do użytku domowego" 1874 r., domena publiczna, źródło: Biblioteka Narodowa




Print Friendly and PDF

Tomasz Janus

Sportowy fanatyk, który łączy pasję kibicowania i uprawiania nauki. Nieustannie poszukuje odpowiedzi na pytanie jak działa świat sportu, nauki, kibiców i biznesu. Więcej
    Blogger Comment
    Facebook Comment